IstStatus Servisinin Susturulması ve Güvenlik Anlayışımız

Dün birçok havacılık meraklısı insanın yanısıra otellerin ve havayolu şirketlerinin çeşitli havalimanlarına iniş yapacak olan uçakları görebildikleri, kule ile aralarında olan telsiz konuşmalarını dinleyebildikleri iststatus.com kapatıldı. Kapatılma sebebi ise “güvenlik”. Devlet Hava Meydanları İşletmesi, VIP uçakların içerisindeki yolcuların, uçak kodunun, havadaki pozisyonunun herkes tarafından açık olarak görülmesinin bir güvenlik zaafiyeti oluşturduğunu düşünmüş ve öyle görünüyor ki teröristlerin bir saldırı yaparak uçağı düşürmelerinden korkarak kapatılmasını sağlamış [0]. Bu düşünce tarzının yanlış olduğunu, kafamıza kuma gömmek olduğunu ve doğru olanın ne olduğunu bir şekilde DHMİ’ye anlatmak gerekiyor.

Konuyu daha iyi anlayabilmek için iststatus.com ‘un bu servisi nasıl sağladığına fazla teknik detaya inmeden bir bakalım. Radar sistemlerinin nasıl çalıştığını hepimiz az çok biliyoruz. Bir radar sinyali göndererek objelerden seken sinyali işleyip bu objelerin bize olan uzaklığını hesaplayarak objelerin konumunu belirleyebiliyoruz. Havacılıkta bu radara Birincil Radar (Primary Radar) deniyor ve genel olarak yedek olarak kullanılıyor. Ancak şöyle bir sorun mevcut, uçakların kuleye olan uzaklık bilgisinin yanısıra yerden olan yüksekliği, uçak kodu gibi bilgilerin de bilinmesi gerekiyor. Bunun için birincil radar yetersiz kaldığı için İkincil İzleme Radarı (Secondary surveillance radar) kullanılıyor. Basit olarak her uçak gerekli bilgileri içerisinde barındıran bir alıcı/verici (transponder) taşıyor. İkincil izleme radarı bir sinyal gönderip bilgi istediği zaman uçaklarda bulunan bu alıcı/verici gerekli bilgiyi kodlanmış (şifrelenmiş değil) bir biçimde 1090 MHz‘den yayınlıyor.  DHMİ’nin söylediğinin aksine şunu belirtmek gerekir ki bu bilgi uçağın içerisindeki yolcu bilgilerini kapsamamaktadır.

IstStatus‘un yaptığı şey zaten herkes tarafından görülebilen, şifrelenmemiş ve 1090 MHz’de gönderilen veriyi anlamlı bir veri haline getirip 3 dakika gecikme ile insanlara sunmak. Telsiz konuşmaları da tek bir kanal değil, birden fazla kanal dolaşılarak veriliyor. Bu kanallar, benim bildiğim kadarıyla, yer, yaklaşma, ve kule. Burada konuşulanlar ise tamamiyle havacılıkla ilgili ve anormal bir durum olmadığı sürece “TK 321, yüksekliğini aaa’ya çıkar, hızını bbb’ye düşür, baş kısmını da ccc’ye yönelt” şeklinde ve herhangi bir önemli bilgi içermiyor. Tekrar hatırlatmak gerekiyor ki bu telsizler de herkes tarafından rahatlıkla dinlenebilir.

IstStatus türünün tek örneği değil tabi ki. Dünyanın birçok yerinde, görünüllü insanlar evlerinin çatılarına basit bir telsiz anteni ve az önce bahsettiğim 1090 MHz’de yayınlanan veriyi anlamlı hale getirecek cihazı koyarak (ADS-B Receiver) insanlara havaalanında neler olduğunu sunuyor. Bunun çeşitli yararları mevcut. Birincil olarak havacılıkla ilgilenen çeşitli insanlar kuleyi takip ederek muhabere konusundaki bilgilerini genişletiyorlar. Bu, aynı zamanda kulede ya da uçakta meydana gelen bir olumsuzluk durumunda otokontrol sağlıyor. Bir diğer yararı ise oteller ve misafirlerini havalimanında karşılayacak olan oluşumlar bu sayfayı takip ederek uçağın nerede olduğuna bakarak araçlarını zamanında çıkarıyorlar ve havalimanındaki gereksiz trafik engellenmiş oluyor. Bunu, iststatus kapandığından beri Atatürk Havalimanında yaşanan araç trafiğinden anlayabiliriz.

Herhangi bir terörist eylemi gerçekleştirme planı olan bir insan, 3 dakika gecikme ile aldığı bilgiyi kullanmayacaktır ve daha sofistike düşünmesi gerekir. Elinde yaklaşık olarak 400-500€ maliyeti olan ADS-B alıcısı olan bir insan bu bilgileri zaten görebilecektir. Şu anda alınan karar kafamızı kuma gömmekten başka bir şey olmamakla birlikte otokontrolü ve havacılık meraklılarının çalışmalarını engellemektedir. Öyle görünüyor ki kuledeki insanlar ve DHMİ, bu otokontrolden rahatsız oluyorlar. Dilerim ki havacılık meraklıları, telsiz meraklıları ve bir şekilde iststatus’den yararlanmış insanlar bu konunun peşini bırakmaz.

[0] http://www.airporthaber.com/iststatus-susturuldu–36590h.html

Reklamlar